Het metafysisch verzet tegen de dictatuur van de wetenschap

Een tekening door HaeckelHeidegger sprak in een brief aan de Zwitserse psychiater Medard Boss van de hedendaagse 'dictatuur van de wetenschap' (Zollikoner Seminare). Uit andere uitspraken van 'de late Heidegger' valt af te leiden dat hij deze dictatuur voor totaal houdt - of op zijn minst dat deze op weg is totaal te worden. Anderzijds doet hij in dezelfde Zollikoner Seminare uitspraken die met deze bewering strijdig zijn. Hij spreekt bijvoorbeeld alsof er een andere (holistische?) wijze van geneeskunde nodig zou zijn.

Een dictatuur en het verzet

In een niet totale dictatuur is er altijd verzet dat de kop moet worden ingedrukt. Een totalitaire dictatuur organiseert het eigen verzet om zichzelf te versterken. Tenminste, als we afgaan op de twee of drie voorbeelden die we ervan kennen: in uiterste vorm, Stalin, op de voet gevolgd door Mao en ook Hitler ging die kant uit. Bij Stalin was dit organiseren vooral een verzinnen en/of paranoïde inbeelden van verzet. Nauwelijks was het bloed van de beschuldigden van het vorige complot gestold, of er doemde al weer een nieuw complot op. Dit hield de angst er goed in, omdat ook altijd ...

Niets cadeau. Het niets van de ziel

Omslag niets cadeauDe wetenschap meent dat zij de metafysica heeft overwonnen. Dat is juist. Er spelen twee standpunten: het standpunt van de metafysica en het standpunt van de wetenschap. In zijn essay Niets cadeau. Een filosofisch essay over de ziel onderscheidt Gerard Visser een derde standpunt. ...

De gelijkschakeling der universiteit

Logo EOFBij elke landelijke verkiezing rekent het Centraal Planbureau (CPB) de verkiezingsprogramma's door. Voor het eerst heeft de Excentrische Orde voor de Filosofie (EOF) de partijprogramma's van de politieke partijen doorgerekendgedacht. We hebben ons gericht op één onderwerp: de universiteit. De hedendaagse universiteit is een managementuniversiteit geworden: in plaats ...

Duits socialisme

Soms kom ik een boek tegen waarvan ik denk: die koop ik wel als paperback of in de ramsj. Het betreft uiteraard boeken, gewichtig gezegd, aan de periferie van mijn interessesfeer. Zo'n boek was J.A.A. van Doorn's Duits socialisme. Het falen van de sociaal-democratie en de ...

Parijse psychoanalyse

De boekhandel als spiegel

Het is altijd een klein genoegen om in een andere stad de lokale boekhandel te bezoeken. Ik koester de illusie dat het aanbod van de boekhandel een spiegel is van wat er lokaal speelt. Een illusie, want als je hier in Leiden de selexyzzzzzz-boekhandel Kooyker binnenstapt en op de eerste verdieping een blik werpt op de rekken ...
 

One-Dimensional Man

Marcuse One-Dimensional ManIn 1964 publiceerde Herbert Marcuse zijn One-Dimensional Man (full text). Hij beweert dat onze samenleving niet vrij is, zoals we beweren, maar onvrij. Onze ‘advanced industrial society’ is onvrij, omdat het individu onderdrukt wordt.

Hoezo? Het individu mag in onze samenleving toch doen en ...

Het einde van ‘t jaar

J.C. Bloem is vooral bekend van de regel 'Domweg gelukkig, in de Dapperstraat'. Het gedicht 'De Dapperstraat' is dubbelzinniger dan de bekende regel suggereert.

De lege ziel

De letterlijke interpretatie

In de bijbelscène die bekend staat als 'de tempelreiniging' laat Jezus zich van zijn woedende en gewelddadige kant zien:
Jezus ging de tempel binnen, hij joeg iedereen weg die daar iets kocht of verkocht, gooide de tafels van de geldwisselaars en de stoelen van de duivenverkopers omver en riep hun toe: ‘Er staat geschreven: “Mijn huis moet een huis ...

In nabijheid van het ding

In 1950 hield Heidegger een voordracht met de eenvoudige titel Das Ding (te vinden in Heidegger, Vorträge und Aufsätze). Deze voordracht staat erom bekend dat Heidegger bespreekt wat een Krug eigenlijk is. Ik had voorheen (uit tweede hand) de indruk dat het ging om een Duitse bierpul, zo eentje met een dekseltje bovenop – mogelijk speelt Heideggers heimatliche ...

Gesprek over het nihilisme (3). Atheïsme en nihilisme.

Nietzche, Die fröhliche Wissenschaft

Neochronos: In onze vorige twee gesprekken bespraken we (1) wat 'nihilisme' betekent, (2) in hoeverre het volgens Nietzsche het allergevaarlijkst is en (3) onze indifferentie ten aanzien van zijn poging tot overwinning van het nihilisme.

  1. 'Nihilisme' bleek te betekenen: de radicale afwijzing van ...

De Schriftkritiek betwist

Naar aanleiding van mijn vorige stukje (De Schrift betwist*) bereikte mij het verzoek om een tegengeluid (vernietigend) te bespreken, te weten Tim Keller, In alle redelijkheid. Christelijk geloof voor welwillende sceptici (2008, vert. van The Reason for God - Belief in an Age of Skepticism). Het boekje bestaat uit twee delen. In het eerste deel probeert Keller de bezwaren ...