Het metafysisch verzet tegen de dictatuur van de wetenschap

Een tekening door HaeckelHeidegger sprak in een brief aan de Zwitserse psychiater Medard Boss van de hedendaagse 'dictatuur van de wetenschap' (Zollikoner Seminare). Uit andere uitspraken van 'de late Heidegger' valt af te leiden dat hij deze dictatuur voor totaal houdt - of op zijn minst dat deze op weg is totaal te worden. Anderzijds doet hij in dezelfde Zollikoner Seminare uitspraken die met deze bewering strijdig zijn. Hij spreekt bijvoorbeeld alsof er een andere (holistische?) wijze van geneeskunde nodig zou zijn.

Een dictatuur en het verzet

In een niet totale dictatuur is er altijd verzet dat de kop moet worden ingedrukt. Een totalitaire dictatuur organiseert het eigen verzet om zichzelf te versterken. Tenminste, als we afgaan op de twee of drie voorbeelden die we ervan kennen: in uiterste vorm, Stalin, op de voet gevolgd door Mao en ook Hitler ging die kant uit. Bij Stalin was dit organiseren vooral een verzinnen en/of paranoïde inbeelden van verzet. Nauwelijks was het bloed van de beschuldigden van het vorige complot gestold, of er doemde al weer een nieuw complot op. Dit hield de angst er goed in, omdat ook altijd ...

Niets cadeau. Het niets van de ziel

Omslag niets cadeauDe wetenschap meent dat zij de metafysica heeft overwonnen. Dat is juist. Er spelen twee standpunten: het standpunt van de metafysica en het standpunt van de wetenschap. In zijn essay Niets cadeau. Een filosofisch essay over de ziel onderscheidt Gerard Visser een derde standpunt. ...

Duits socialisme

Soms kom ik een boek tegen waarvan ik denk: die koop ik wel als paperback of in de ramsj. Het betreft uiteraard boeken, gewichtig gezegd, aan de periferie van mijn interessesfeer. Zo'n boek was J.A.A. van Doorn's Duits socialisme. Het falen van de sociaal-democratie en de ...

De Schriftkritiek betwist

Naar aanleiding van mijn vorige stukje (De Schrift betwist*) bereikte mij het verzoek om een tegengeluid (vernietigend) te bespreken, te weten Tim Keller, In alle redelijkheid. Christelijk geloof voor welwillende sceptici (2008, vert. van The Reason for God - Belief in an Age of Skepticism). Het boekje bestaat uit twee delen. In het eerste deel probeert Keller de bezwaren ...

De Schrift betwist

De Schrift betwistIn 1997 kwam een bundeling van bijbelcolumns uit die Maarten 't Hart voor de NRC schreef. Deze bundel draagt de titel De Schrift betwist. Wie God verlaat heeft niets te vrezen. In 2002 verscheen deel 2: De Schrift betwist. De bril van God.

Letterlijk

Mikpunt van de columns is de letterlijke ...

Duitse Romantiek

Duitse RomantiekEen bezoek aan de lokale boekhandel stemt moedeloos. Wat te midden van de vele rekken en kleurrijke stapels is het lezen waard? Het lichte, het middelmatige en het populaire dringt zich aan je op. Menigmaal verlaat je zwaar te moede deze woestijn met lege handen. Soms tref je echter een kleine ...

De veehouder wint

Kants rassentheorie

Kant was een Verlichtingsfilosoof, die de mens opriep de onmondigheid te verlaten. Hij stelde het idee van een Volkerenbond voor. Aan de andere kant (ha, ha) heeft hij de dubieuze eer een van de eersten te zijn die het Franse woord race in de Duitse taal introduceerde. Is dit een smet op zijn blazoen? Menig humanistische mensenrechtenethicus heeft zich ...

Rond of plat – wat geloof jij?

Vandaag, 12 februari 2009, is het tweehonderd geleden dat Charles Darwin werd geboren. Om die reden is het jaar 2009 bovendien tot Darwinjaar uitgeroepen (door wie eigenlijk?). De media berichtten reeds over 'oplaaiende discussies' en het 'ontstaan van ophef'. Een bron van ophef en oplaaiende discussies was de aankondiging van een brochure ter promotie van het creationisme, die aan zes ...
 

Met de labjas in de leunstoel

Filosofie gelijk de natuurwetenschappen: het gedachte-experiment

In zijn boekje Het laboratorium in je hoofd bundelt Sebastien Valkenberg 14 vlotte essays over, conform de ondertitel, 'hoe filosofen te werk gaan'. Filosofie is blijkbaar een soort werk. Hoe gaan filosofen te werk, gesteld dat filosofie een werk is? De titel spreekt van een laboratorium, een werkplaats (weer: werk) voor natuurwetenschappelijk en technisch onderzoek. ...

Het heilig vuur is uitgedoofd

Heilig vuur: religie en spiritualiteit in de moderne kunst

Het wegens eindeloze verbouwingen dakloze Stedelijk Museum Amsterdam is neergestreken in de Nieuwe Kerk met de tentoonstelling 'heilig vuur: religie en spiritualiteit in de moderne kunst'. Een punt scoren ze meteen goed: geen teksten op priegelige kaartjes naast het werk en gelukkig al helemaal geen audiotour die maakt dat mensen ...