Jeroen Kuiper
10 november 2010
Stadium 1: getroffen door nietszeggendheid
Hoewel onze wereld een wereld van doelmatigheid is, raakte de nihilist K. in een langdurige stemming van zinloosheid. Bij alles wat hem tegemoet trad, vroeg hij zich af: ‘wat heeft het mij te zeggen? Waarom zou ik me ermee bezighouden? De tijd tussen het heden en de dood is immers altijd te kort.’
Van al het zinloze en onwezelijke keerde hij zich af. ‘Koetjes en kalfjes? Bah. TV? Vermorsing van tijd. Nieuws? Wat heb ik ermee te maken?’ Wanhopig zocht hij naar wat hem nog wel iets te zeggen had. ‘Christelijke geloof? Nee, wat heb ik eraan. Boeddhisme? Nee, te vreemd, er gaat te veel verloren in vertaling. Ondernemende drukte? Nee, vult wel, maar vervult niet.’
Wat resteerde? Wat had hem nog iets te zeggen? Alleen datgene waarin de zinloosheid ter sprake komt. Waarin de onwezenlijkheid getoond wordt. In literatuur en film. Kafka. Dostojevski, Boze Geesten. Houellebecq, Extension de domaine de la lutte en Les particules élémentaires. Fight Club. American Psycho. American Beauty.
Voor de formulering ontdekte hij de filosofie. De denker van de zinloosheid is Nietzsche. Met Nietzsche meedenkend dacht K de zinloosheid allereerst in verband met de dood van de christelijke God door de messen ...
Heidegger sprak in een brief aan de Zwitserse psychiater Medard Boss van de hedendaagse 'dictatuur van de wetenschap' (Zollikoner Seminare). Uit andere uitspraken van 'de late Heidegger' valt af te leiden dat hij deze dictatuur voor totaal houdt - of op zijn minst ...