Jeroen Kuiper
1 juli 2011
Men houdt hem voor een wagneriaans romanticus, zei Pierre Boulez over Mahler, maar ik hoor bij hem het begin van de hedendaagse klassiek muziek. Van Nietzsche zou hetzelfde gezegd kunnen worden. Een treffend voorbeeld van Nietzsches actualiteit is de beroemde nagelaten notitie
'Die Nothwendigkeit zu erweisen' (KSA 12:10[17], zijn spelling is minder hedendaags). Nietzsche bezint zich op 'jene unvermeidlich bevorstehende Wirthschafts-Gesammtverwaltung der Erde' (Mark Wildschut vertaalt: dat voor de toekomst onafwendbare economisch totaalbeheer van de aarde). Het 'bevorstehende' (toekomstige) kan inmiddels gerust worden weggelaten. De generatie '68 heeft de laatste hindernissen weggenomen. De economische mens, de laatste mens, dat ben jij.
De Übermensch en het economisch totaalbeheer van de aarde
De notitie begint aldus:
'Die Nothwendigkeit zu erweisen, daß zu einem immer ökonomischeren Verbrauch von Mensch und Menschheit, zu einer immer fester in einander verschlungenen „Maschinerie“ der Interessen und Leistungen eine Gegenbewegung gehört.' (De noodzaak aan te tonen dat er bij een steeds economischer verbruik van mens en mensheid, bij een steeds hechter verstrengelde 'machinerie' van belangen en prestaties een tegenbeweging hoort).
De machinerie is een machine waarin de mensen kleine, aan elkaar aangepaste radertjes zijn. Het type mens dat in de machinerie past is 'een stilstand in het niveau van de ...
De wetenschap meent dat zij de metafysica heeft overwonnen. Dat is juist. Er spelen twee standpunten: het standpunt van de metafysica en het standpunt van de wetenschap. In zijn essay Niets cadeau. Een filosofisch essay over de ziel onderscheidt Gerard Visser een derde standpunt. ... 